Onderzoek naar ervaringen na terugkeer van uitzending

 

Veteranen voelen zich niet gewaardeerd

Veel veteranen kijken met gemengde gevoelens terug op hun terugkeer na uitzending. Zij voelen zich weinig gewaardeerd door de samenleving en de Defensie-organisatie voor hun militaire inzet. Dit blijkt uit een grootschalig onderzoek naar de betekenis van uitzendervaringen onder ruim 1,500 veteranen van het Veteraneninstituut. Na de uitzending kost het militairen veteranen moeite om te wennen aan het dagelijkse leven in Nederland. De waardering van naasten, samenleving en Defensie kan de aanpassing versoepelen. Opvallend is dat veteranen vooral waardering voor hun militaire inzet ervaren van familie en vrienden, maar niet van samenleving en Defensie. Aan het onderzoek namen ruwweg 750 oudere en 750 jonge veteranen deel.

 

Door: Michaela Schok

Foto: NIMH

 

eel veteranen hadden zowel positieve als negatieve gevoelens over de terugkeer na de uitzending (38 procent). Een even groot aantal veteranen had alleen (zeer) positieve gevoelens (38 procent ) en een minderheid van de veteranen rapporteerden alleen (zeer) negatieve gevoelens (21 procent). Over het algemeen beoordeelden de oudere veteranen de periode na terugkeer iets negatiever. Een verschil tussen de oudere en de jongere veteranen is dat de meeste jonge veteranen na hun uitzending in dienst bleven, terwijl de oudere veteranen hun dienstperiode vaak direct afsloten. De oude veteranen woonden na terugkeer nog veelal bij hun ouders (64 procent ), terwijl de jonge veteranen in de meeste gevallen samenwonen met een partner (52 procent). Een aanzienlijk aantal veteranen voelde zich welkom, gesteund en gewaardeerd na terugkeer in Nederland (41 procent). Maar liefst de helft van de veteranen geeft aan moeite te hebben om te wennen aan het dagelijkse leven in Nederland. De overgang van het militaire leven op uitzending naar het gewone leven vergt aanpassing. Rond tien procent van de veteranen geeft aan gezondheidsproblemen te hebben gehad na terugkeer.

 

Onderling contact

Veel veteranen blijken lid te zijn van een organisatie of vereniging die speciaal gericht is op veteranen (65 procent). Een behoorlijk aantal veteranen heeft vrienden of kennissen gemaakt tijdens de uitzending, met wie nog regelmatig contact wordt onderhouden (60 procent). Dit geldt met name voor de oude veteranen. De meeste veteranen hebben wel een enkele keer een reünie bijgewoond (42 procent) en bijna een derde bezoekt regelmatig een reünie van de eenheid (31 procent). De jonge veteranen bezoeken vooral een enkele keer een reünie (51 procent), terwijl de meeste oude veteranen regelmatig reünies bezoeken (54 procent). De meeste veteranen zijn (nog) niet teruggekeerd naar de landen of gebieden van uitzending (79 procent), maar 46 procent zou dat wel willen in de nabije toekomst. Vooral de jonge veteranen geven dat aan (66 procent). Slechts 25 procent van de oudere veteranen koestert die wens, maar 46 procent peinst hier niet over.

Waardering militaire inzet

De meeste veteranen vinden dat ze een beetje tot veel waardering hebben gekregen voor hun militaire inzet van familie en vrienden (84 procent). De jonge veteranen rapporteren iets hogere percentages dan de oude veteranen (tabel 1). Maar liefst 19 procent van de oude veteranen vindt dat ze helemaal geen waardering hebben gekregen van hun familie en vrienden. De jonge veteranen ervaren meer waardering van de samenleving voor hun militaire inzet dan de oude veteranen (tabel 2), alhoewel de meeste veteranen helemaal niet tot een beetje waardering ervaren uit de samenleving (79 procent). Dit is opvallend, gezien her opinieonderzoek dat jaarlijks wordt uitgevoerd in opdracht van het Veteraneninstituut. Daaruit komt naar voren dat een ruime meerderheid van de Nederlanders (zeer) veel waardering voelt voor veteranen. Alhoewel de ervaren waardering van Defensie laag is, rapporteren de jonge veteranen meer waardering te krijgen voor hun militaire inzet dan de oude veteranen (tabel 3). De meeste veteranen geven aan helemaal niet tot een beetje waardering te ervaren van Defensie (73 procent). Dit is ook een opvallende bevinding, gezien het veteranenbeleid sinds de jaren negentig, waarin tal van uitingen van erkenning en waardering een belangrijke rol vervullen. Mogelijk is er een verschil tussen wat veteranen als waardering ervaren en wat Defensie als blijk van waardering aanbiedt. Een andere verklaring hiervoor kan zijn dat veteranen de waardering te mager vinden of dat uitingen hiervan een vluchtig karakter hebben en met beklijven in de hoofden van de veteranen.

Conclusie

De terugkeer na uitzending gaat voor veel veteranen gepaard met gemengde gevoelens. Na een intensieve periode met de militaire eenheid in her uitzendgebied kost het moeite om te wennen aan het dagelijkse leven in Nederland. Na te zijn blootgesteld aan de extremen van oorlog en ellende is het vreemd om andere mensen zich druk te zien maken over relatief onbelangrijke zaken als het moeten wachten in de rij bij de supermarkt of ontevredenheid over materiele zaken. Gelukkig zijn veel veteranen toch in staat deze overgang naar het burgerleven te maken, maar dat neemt niet weg dat het tijd en moeite kost om te wennen aan het gewone burgerleven. Waardering van naasten, samenleving en Defensie speelt een belangrijke rol in deze aanpassingsperiode. Veteranen ervaren vooral waardering voor hun militaire inzet van familie en vrienden, maar helaas (nog) niet voldoende waardering van de Nederlandse samenleving en Defensie. Veteranen zelf spelen overigens ook een belangrijke rol in de waardering die anderen hen kunnen geven. Door te vertellen over war zij hebben meegemaakt en gezien, kunnen anderen zich een betere voorstelling maken van wat onder vaak moeilijke uitzendomstandigheden is bereikt.