Veteranen vertellen hun verhaal op school

nummer 5 / juni 2009

'U heeft vast iets goed gedaan'

Ontmoetingen tussen veteranen en leerlingen van de hoogste groepen van basisscholen en van
het voortgezet onderwijs vormen de kern van het succesvolle onderwijsproject Verhalen van
veteranen. Het project is opgezet naar aanleiding van de eerste Nederlandse Veteranendag in
2005. Sinds de start van het project hebben duizenden scholieren een ontmoeting gehad met
een veteraan.

Door: Linde van Deth en Erik Kuiper
Foto: Birgit de Roij

In de meeste gevallen brengen de veteranen een bezoek aan de school, maar ook op andere locaties als in een museum of bibliotheek kunnen veteranen hun verhaal doen. Dit kan bijvoorbeeld ook rond een herdenking of in het kader van een speciaal project op school. Libanonveteraan en projectmedevverker van Verhalen van veteranen Erik Kuiper fietste op 11 mei met de
leerlingen van groep 8 van basisschool Groen van Prinsterer uit Voorburg de battlefield tour langs de randen van de Slag om Ypenburg. Op verschillende locaties vertelde Kuiper iets over de gebeurtenissen die er hadden plaatsgevonden in de Tweede Wereldoorlog, zoals bij het monument van de 13e Batterij Luchtdoelartillerie. Zeven militairen van deze eenheid sneuvelden in de ochtend van 10 mei toen een bom hun batterij trof. Na het verhaal van Kuiper wilden de leerlingen veel vertellen en vragen. Een meisje vertelde dat ze naar een 4 mei herdenking was geweest en dat ze daar kippenvel van kreeg: "Ik kon gewoon weer van die plek weglopen na de herdenking. Al die mensen die toen omkwamen, konden dat niet meer. Dat vond ik zo'n raar idee."

Vaker veteranen inzetten
Een docent geschiedenis zei over het geslaagde bezoek van een veteraan: "De lessen waren een groot succes, de leer
lingen waren zeer enthousiast en hadden het gevoel dat ze nu beter begrepen hoe het is om in een oorlogssituatie te zitten. Als sectie geschiedenis zouden we dan ook graag vaker veteranen willen inzetten in onze lessen." De gastbezoeken door veteranen vinden vaak plaats binnen het thema waar de kinderen op hun school mee bezig zijn, zoals bijvoorbeeld rond 4 en 5 mei of
de adoptie van een oorlogsmonument door de school. Ook in verband met de Nederlandse Veteranendag in juni worden veteranen uitgenodigd om hun verhaal te vertellen. Nu het aantal lokale vieringen van Veteranendag gegroeid is, neemt ook de plaatselijke belangstelling voor veteranen en daarmee voor het scholenproject toe. Het is wel opmerkelijk dat er uit een
aantal gebieden en/of provincies niet of nauwelijks aanvragen voor gastbezoeken van scholen komen. Zo zijn er in het schooljaar 2007-'08 geen scholenbezoeken geweest in de provincies Groningen, Drenthe, Limburg en Flevoland, terwijl verreweg de meeste scholenbezoeken plaatsvonden in Zuid-Holland (44 procent van het totaal aantal scholenbezoeken).

Ambitieuze plannen

Bij de evaluatie van Veteranendag 2008 kvvam uit de enquete naar voren dat veteranen het scholenproject zelf erg waarderen. Ook is uit de resultaten van de enquete een wensenlijst opgesteld, met daarop onder meer: meer bekendheid met het project, meer bekendheid met veteranen, een goede training van gastsprekers en een structurele evaluatie van de gastbezoeken. Sinds februari 2009 is Erik Kuiper als projectmedewerker voor Verhalen van veteranen op het Veteraneninstituut aangesteld om
aan deze vvensen tegemoet te komen en het project meer bekendheid te geven. De plannen zijn ambitieus, namelijk een verdubbeling van het aantal scholenbezoeken in net schooljaar 2009-'10 (125-150 scholenbezoeken). Daarbij hoort ook werving van nieuwe veteranen als gastsprekers met een bijbehorende training (zie kader). Vanaf September zullen deze trainingen zoveel mogjelijk op locaties in het land gaan plaatsvinden. En er is een start gemaakt met structurele evaluatie. Er wordt gewerkt aan een meer landelijke evenredige spreiding van de scholenbezoeken. Er staan momenteel zo'n honderd veteranen ingeschreven in het bestand als gastspreker, verdeeld over de verschillende missies. Gevraagd naar hun motivatie, stellen deze veteranen gemiddeld dat het overdragen van een stuk geschiedenis in de vorm van levende geschiedenis de belangrijkste drijfveer is. Daarnaast willen zij hun ervaringen delen met scholieren en hopen ze dat de leerlingen op die manier meer inzicht krijgen in wat ze als militair meegemaakt hebben. Of het nou gaat om Nieuw-Guinea of Bosnie, dat maakt niet uit. Naast het door het Veteraneninstituut geleide project Verhalen van veteranen zijn er veel eigen initiatieven van veteranen binnen het onderwijs, vaak is dat een scholenbezoek gekoppeld aan een herdenking bij een monument.

Trekpleister
Een ontmoeting met een veteraan kan aangekleed worden zoals gewenst en gaat vooral in goed overleg met de aanvragende school. Sommige veteranen bezoeken scholen gekleed in hun oude uniform, terwijl anderen foto's en attributen inzetten. "De helm en het scherf vest waren een enorme trekpleister voor de leerlingen. Allemaal wilden ze voelen en natuurlijk even proberen hoe dat dan past en zit. Een groot succes!", stelde een veteraan na een ontmoeting met leerlingen uit het praktijkonderwijs.
Steeds meer scholen beschikken over de mogelijkheid tot digitale projectie, met smartboards en beamers. Er worden op dit moment persoonlijke foto's van en door veteranen ingescand ten behoeve van een digitale presentatie van de missie. Daarnaast wordt er hard gewerkt aan ondersteunend materiaal voor scholen met de vervaardiging van het educatieve arsenaal, met verhalen van veteranen en lesideeen. Ook wordt er digitaal materiaal ontworpen over de meeste missies, dat een docent zou kunnen inzetten ter voorbereiding op de ontmoeting of dat de veteraan kan inzetten bij zijn of haar bezoek.

Toekomst
"U heeft vast iets goeds gedaan...", is een van de vele reacties van schoolkinderen, in dit geval bij het zien van de onderscheidingen van een veteraan. Verhalen van veteranen gaat een mooie toekomst tegemoet. Het jaarthema van
het Comite 4 en 5 mei voor 2010 is Vrijheid wereldwijd. Wie kan daar beter over verhalen dan een veteraan?

Gezocht: gastsprekers Gezocht worden veteranen die zich vrijwillig beschikbaar stellen als gastspreker ten behoeve van scholenbezoeken. Verhalen van veteranen gaat zich verder ontwikkelen, waardoor er naar verwachting meer gastsprekers nodig zullen zijn om aan de vraagte voldoen. We vragen: Ervaring binnen het onderwijs strekt tot aan beveling Flexibiliteit in mogelijkheden tot inzet Wij bieden: Reiskostenvergoeding Training Regelmatig een bijeenkomst van gastsprekers Regelmatige nieuwsbrieven

Op dit moment zijn in ons bestand van gastsprekers de conflicten/missies in Indie, Libanon en Bosnie het best vertegenwoor- digd; wij verzoeken met nadruk ook de veteranen van andere en recentere missies te reageren. Met regelmaat ontvangen we aanvragen om gastsprekers van de recente missies in Irak en Afghanistan. De provin- cies Noord-Brabant, Gelderland, Noord- en Zuid-Holland zijn in het bestand van gastsprekers het best vertegenwoordigd; veteranen uit de andere provincies wordt dus ook met nadruk gevraagd te reageren. Aanmelden en info: Erik Kuiper projectme- dewerker Verhalen van veteranen, Vetera- neninstituut t.a.v. E.J. Kuiper, Postbus 125, 3940 AC Doom, tel: 0343-474152, e-mail: e.j.kuiper@veteraneninstituut.nl, website: www.veteraneninstituut.nl of www.veteranendag.nl

nummer 5 / juni 2009

 

 
Terug naar boven

Terug naar het overzicht