Documentaire brengt Unifillers terug naar onheilsplek van dodelijke mijnaanslag

nummer 5 / juni 2009

Groetjes uit Libanon

Op 9 november is het precies dertig jaar geleden dat nietsvermoedende Nederlandse militairen
van UNIFIL op een antitankmijn reden, nabij de Libanese kustplaats Tyre. Bij dit incident kwam
sergeant Philip de Koning om het leven en raakte chauffeur Antoine Damen lichtgewond. Drie
Dutchbatters die kort daarvoor achterop de 3-tonner waren gesprongen, kwamen met de schrik
vrij. In de documentaire Groetjes uit Libanon gaan twee van hen samen met Damen terug naar
de onheilsplek. De oud-dienstplichtig chauffeur: "Ik heb het gevoel dat ik het nu helemaal heb
kunnen afsluiten."

Tekst en foto: Fred Lardenoye

Als chauffeur ga je na zo'n ongeluk overal op letten. Colablikjes, losliggende stenen, je rijdt er telkens met een bocht omheen." Oud-Unifiller en dienstplichtig chauffeur Sjors Cammeraat (48) vertelt wat voor een impact het dodelijke mijnincident in november 1979 op hem heeft gehad in de documentaire Groetjes uit Libanon. Vredesmissie in oorlogsgebied. De mijn die het voor dienstplichtig sergeant Philip de Koning fatale incident veroorzaakte was verpakt in een cementzak, evenals een tweede mijn waar de 3-tonner rakelings langs was gereden. Nog tot twintig jaar na dato reed Cammeraat als buschauffeur met een grote bocht om de lege pakken melk die hij op de weg zag. "Bang voor de knal die het anders zou geven. Toen ben ik toch maar eens naar de Stichting Dienstverlening Veteranen (voorloper van het Veteraneninstituut; red.) gegaan. Die verwees mij door naar het Centraal Militair Hospitaal, dat mij er vanaf heeft geholpen."

Schuldgevoel
Sjors Cammeraat is een van de vier Libanonveteranen die aan het woord komt in de door Gouden Kalf-winnaar Hans Heijnen geregisseerde documentaire Groetjes uit Libanon. De documentaire wordt op Veteranendag zaterdag 27 juni, na de live-uitzending van het defile, door de NOS op Nederland 1 uitgezonden. Samen met zijn oud-collegamilitair Wim van Beek (51), die net als hij kort voor het ongeluk achterop de 3-tonner sprang, en chauffeur Antoine Damen (53) keerde Cammeraat terug naar Libanon. Op de plek waar de aanslag op 9 november 1979 plaatsvond, kijken zij terug op hun militaire uitzending.
Voor oud-dienstplichtig chauffeur Damen is het de eerste keer dat hij terugkeerde naar Libanon. Nadat hij lichtgewond
geraakt was bij het mijnincident werd hij vervoerd naar Naqoura om uiteindelijk via Beiroet gerepatrieerd te worden. Zelf wilde hij graag terug naar zijn kameraden, maar hij moest zijn diensttijd in Assen uitdienen. Damen verdween na het afzwaaien in de anonimiteit en had lange tijd geen contact met zijn collega-veteranen. Ondertussen knaagde er een schuldgevoel, zo geeft hij toe. "Als chauffeur voel je je toch verantwoordelijk. En ik denk ook wel eens: Wat als we die eerste mijn aan de chauffeurskant wel geraakt hadden? Maar met 'als' kom je niet verder." Enkele jaren geleden zocht Damen de moeder van de overleden Philip de Koning op. "Zij gaf ook aan dat ik me niets hoef te verwijten, dat heeft me wel goed gedaan." Toch was er voor Damen nog een drang om eens terug te gaan naar de plek des onheils, zoals ook in de documentaire blijkt. Damen: "Ik heb nu het gevoel dat ik het helemaal heb kunnen afsluiten." Van Beek, nu werkzaam als zelfstandig ondernemer, keerde op aanraden van Cammeraat al eerder terug (zie Checkpoint 7-2005), en leerde daardoor dat de aanwezigheid van UNIFIL in Libanon destijds zeker nut heeft gehad. "Ik ontdekte dat wij destijds de voorwaarden hebben geschapen voor veel Libanezen om hun leven weer op te pakken. Bij de terugkeerreis in 2005 werden we als oud-Dutchbatters door de lokale bevolking overal met open armen ontvangen. Dat doet je goed."

Vakantiesoldaten
De vierde veteraan die in Groetjes uit Libanon aan het woord komt, is oud-maatschappelijk werker en majoor b.d. Baron van Till (68). Hij wijst onder meer op het ontoereikende mandaat van UNIFIL en het gebrekkige materieel waar Dutchbatt mee moest werken in Libanon. "Ik schreef mijn vrouw dat de kans dat ik daardoor in een ravijn stortte aanzienlijk groter was dan dat ik door een kogel zou worden geraakt," vertelt Van Till niet zonder gevoel voor ironie. Maar dat het in Libanon wel degelijk ook vuurgevaarlijk was, bevestigt Cammeraat nog eens als hij terug in Libanon over zijn angst vertelt bij een dreigende situatie en de beschietingen. "Als ik nu kijk naar de afstand tussen onze observatiepost en de positie waar de mannen van majoor Haddad lagen, dan is het een wonder dat ze ons destijds niet geraakt hebben." In de documentaire wordt ook duidelijk dat de mijnen die
het ongeluk veroorzaakten hoogstwaarschijnlijk door de pro-Israel militie van Haddad zijn neergelegd. Volgens een Libanese oud-politieman die destijds al nabij de plek van het ongeluk woonde, is daarover geen enkele twijfel mogelijk. "Ze wilden jullie weg hebben. Het was niet aan jullie persoonlijk gericht, maar aan het adres van UNIFIL." De voormalige diender, die zelf een zoontje en zijn vader in een van de vele (grens)conflicten verloor, vvijst in de documentaire feilloos de plek aan van het mijnincident en weet zich de details nog goed te herinneren. Zelf is hij tegenover de teruggekeerde Libanonveteranen louter positief over hun aanwezigheid destijds. "We zijn nu veilig, UNIFIL was goed voor ons!" De dankbaarheid van de lokale bevolking staat in schril contrast met het vertekende beeld van het vverk van de Dutchbatters dat destijds in Nederland domineerde. Volgens Baron van Till was dat mede het gevolg van een zijns inziens volkomen misplaatst spreekverbod dat door de militaire leiding was uitgevaardigd. Ook Cammeraat vindt dat mede daardoor het beeld is ontstaan van een soort 'vakantiesoldaten' met
veel zon, zee en strand. "Die ene keer dat wij op het strand geweest zijn, werden we gelijk beschoten.'' Volgens de oud dienstplichtige had het thuisfront geen idee wat er zich werkelijk afspeelde in Libanon. "Mijn familie werd er niet eens van op de hoogte gesteld dat ik bij het dodelijke mijnincident betrokken was."

PTSS
Van de vier veteranen in de documentaire is Cammeraat de enige die blijvend last ondervond van wat hij meegemaakt had. "Na een jaar of twintig bleek ik een Post Traumatische Stress Stoornis te hebben. Achteraf moet ik constateren dat die diagnose met al haar symptomen ook aardig klopte."Cammeraat vverd door het Centraal Militair Hospitaal met succes behandeld en is nu als buschauffeur actief in het rustige Drenthe, waar hij een boerderij bevvoont. Oud-maatschappelijk werker Baron van Till houdt in de documentaire vanwege het gebrek aan directe nazorg destijds een pleidooi voor een model waarbij een zelfhulpgroep van veteranen zonodig als brug kan fungeren naar professionele hulpverleners. Damen moest het na zijn gedvvongen terugkeer naar Nederland allemaal zelf uitzoeken en is daar aardig in geslaagd. Anno 2009 vvoont hij met zijn gezin op een boerderij in Brabant, waar hij onder meer een biologische kippenfarm runt. Net als zijn voormalige dienstplichtige collega's Van Beek en
Cammeraat kijkt hij positief terug op zijn bijdrage aan de eerste 'moderne' vredesmissie van de Nederlandse krijgsmacht.
"Nu ik gezien heb hoe het er nu uitziet, denk ik dat onze aanwezigheid daar zeker nut heeft gehad." Dat daarvoor in totaal in negen gevallen het hoogste offer is gebracht, vvordt aan het eind van de documentaire treffend in beeld gebracht bij de herdenking op 4 mei op de erebegraafplaats in Loenen. Cammeraat is er samen met zijn maten van de Blue Helmets Motor Croup. Met Damen en Van Beek staat hij aan het graf van Philip de Koning, om gezamenlijk eer te betonen aan hun gevallen kameraad

De documentaire Groetjes uit Libanon. Vredesmissie in oorlogsgebied, met veel authentiek en nooit eerder vertoond archiefmateriaal, wordt op de Nederlandse Veteranendag op 27 juni aanstaande uitgezonden na de live-uitzending van het defile om ongeveer 14.00 uur op Nederland 1.

nummer 5 / juni 2009

 

 
Terug naar boven

Terug naar het overzicht